Ál: Einstakt til endurvinnslu
Ál: Einstakt til endurvinnslu

Hversu mikið er endurunnið af áli?

Yfir 75% af öllu áli sem framleitt hefur verið í heiminum er enn í notkun án þess það hafi tapað nokkru í gæðum, eins og fræðast má um hér.

Það er staðreynd að ál er á meðal þeirra málma sem eru mest endurunnir. Þess vegna er stundum talað um ál sem „grænan málm“. Í skýrslu SÞ frá 2011 kemur fram að af 60 málmtegundum voru aðeins 18 með endurvinnsluhlutfall yfir 50% og er álið þeirra á meðal. Til marks um það má nefna að í Evrópu fer um 90% af öllu áli til endurvinnslu sem notað er í byggingariðnaði og í farartæki.

Endurvinnsluhlutfall drykkjardósa er yfir 71,3% í Evrópu, en Evrópsku álsamtökin stefna á að ná því hlutfalli í 80% árið 2020. Í Bandaríkjunum er það hlutfall 64,3% sem þýðir að 57 milljarðar áldósa eru endurunnar og eru áldósir endurunnar í mun meira mæli en drykkjarumbúðir úr gleri eða plasti, en nánar má lesa um það hér.

Það varðar einnig miklu að tekist hefur að loka hringnum, þannig að notaðar áldósir eru almennt nýttar til framleiðslu á nýjum – og hefur stundum verið talað um að það líði sex vikur þar til þær eru aftur komnar í búðarhillur. Fyrir vikið er endurvinnsluhlutfall áls við framleiðslu á áldósum um 70% eða þrefalt það sem við á um gler og plast. 

Það er meira en almennt tíðkast um drykkjarumbúðir, enda hefur ál það umfram flest önnur umbúðaefni að hægt er að endurvinna það aftur og aftur án þess að það tapi upprunalegum eiginleikum sínum. Fyrir vikið fellur það undir skilgreiningu Metal Packaging Europe á varanlegu efni eða „permanent material“. Það er ekki tilviljun að þegar kvikmyndin Noah var forsýnd hér á landi buðu hinir umhverfisvænu aðstandendur myndarinnar eingöngu upp á drykki úr áldósum og var það skýrt með því að þær væru umhverfisvænstar.

Til að endurvinna ál þarf einungis um 5-8% af orkunni sem fór í að framleiða það í fyrsta skipti, sem þýðir að í endurvinnslunni felst fjárhagslegur hvati. Það er einmitt þessi fjárhagslegi ávinningur við endurvinnslu áls sem gerir fjölmörgum litlum og meðalstórum fyrirtækjum í endurvinnslugeiranum kleift að standa á eigin fótum – og stendur í raun straum af endurvinnslu á öðrum efnum. 

10,5 milljónir tonna af áli voru endurunnin í Evrópu árið 2014 og væri það nægur efniviður í 63 þúsund farþegaþotur, að því er fram kemur í útgáfu Evrópsku álsamtakanna. Þegar horft er til þeirrar orku sem sparast við þá endurvinnslu jafngildir það því að farþegaþota fljúgi 46 þúsund ferðir umhverfis jörðina. Þar sem losun gróðurhúsalofttegunda við álframleiðslu er mest við orkuvinnsluna sjálfa, þarf vart að orðlengja hversu mikið dregur úr losuninni við endurvinnslu áls. 

Álið hefur leikið aðalhlutverk í endurvinnslubyltingu síðustu áratuga. Þau álfyrirtæki sem starfa á Íslandi hafa beitt sér fyrir endurvinnslu, m.a. í gegnum Evrópsku álsamtökin, og staðið fyrir átaksverkefnum um söfnun og endurvinnslu áls.

Á heimasíðu Samáls má fræðast nánar um endurvinnslu áls og lesa skýrslu Evrópsku álsamtakanna um endurvinnslu áls, vegvísi að sjálfbæru efnahagslífi. 

Hér má lesa úttekt Aluminium Association, bandarísku álsamtakanna, á sérstöðu áls hvað endurvinnslu varðar og einnig úttekt með samanburði við aðra málma. Þar kemur m.a. fram að ekkert efni skilar meiri verðmætum við endurvinnslu og að endurvinnsla einnar áldósar nægir til að hlusta á heila plötu á iPod.  

 

 


Sjá einnig